Yazıya Dair (I)

 

I.

Bir yürek yara almaya görsün, bir ömür boyu boynuna taktığı muskasıdır yal­nızlık. Yazmak kimi zaman çığlıklar atmanıza rağmen sizi duy(a)mayan, anlattıkları hemen her olayı büyük bir iştahla dinleseniz de sıra size gelince oralı bile olmayan insanlardan kaçmanın en güzel yoludur. Oğuz Atay’ın 25 Nisan 1970 tarihli günlü­ğüne yazmış olduğu şu cümleler belki de bunun en büyük ispatlarından biri; “Kimse dinlemiyorsa beni –ya da istediğim gibi dinlemiyorsa- günlük tutmaktan başka çare kalmıyor. Canım insanlar! Sonunda, bana bunu da yaptınız.”[1] Kimi zaman kimsenin sizi anlamadığı bir çevrede/dünyada o dilin içinde doğmamış bir insana göre kargacık burgacık görülen harflerin bir araya gelerek oluşturduğu anlam dünyasına sığınmak­tan başka çare kalmıyor. Yazı tam da burada devreye giren yalnızlar sığınağıdır. Yaz­mak eyleminin insana en büyük desteklerinden biri, kişinin yalnız omzuna güvendiği bir elin konulmasıdır. Bir başkasından göremediği desteği kişi kendi zihninden alarak hayata direnmeye devam eder.

Günlükler, insanın gün boyu suskunluğunun en sadık dinleyicileridir. Bence insan, içten içe bir gün birilerinin eline duyguları geçsin, neler yaşadığını her şey olup bittikten sonra bile olsa birileri duysun diye günlük tutar. Günlükler boşa yaşamadım diyen birinin en sahih kimliğidir.

Oğuz Atay’ın günlüğüne yazdığı bu cümlelerden kırk bir yıl sonra yine bir ni­san ayında birinci baskısını yapan Hakan Günday’ın AZ romanındaki Derda, Atay’ın bu yalnızlığına dayanamaz ve yaşadığı dönemde onu anlamayan insanları bulup bir bir öldürmeye çalışır:

“Ben” demişti Derda, “Oğuz Atay için vurdum onları. Kim olduklarını bilmiyorum. Umurumda da değil. Ben vuracak yazar arıyordum. Ya da gazeteci. Onlar çıktı karşıma. Çektim, vurdum.”

“Oğuz Atay da kim?” demişti, emekliliğine az kalmış bir polis. Derda, bileklerindeki kelepçelere rağmen ayaklanıp “Lan!” diye bağırmış, ancak arkasındaki iki polis omuzla­rından tutup oturtunca susmuştu. Sonra da içlerinden biri, “Ne alakası var Oğuz Atay’la?” diye sormuştu.

“Oğuz Atay niye öldü, biliyor musunuz? Kahrından! Peki, onu kim o hale getirdi? Kim üzdü? Onun zamanında onu umursamamış olan herkes. Bana inanmıyorsanız, gidin bü­tün kitaplarını okuyun. Sonra da gidin hayatını okuyun! Ben onun intikamını almak için vurdum o herifleri.”[2]

Günday, Atay’ın Günlük’ünü okuyup hüzünlenen herkesin yüreğine su serp­mekle beraber, insana bir şeyi daha sorgulatıyor; Günlük yazacak kadar yalnız bıraktı­ğımız her insanın çektiği sıkıntılardan bizlerin de sorumlu olup olmadığımızı.

 

 

---

[1] Oğuz Atay, Günlük, İletişim Yayınları, 28. bs., İstanbul 2021, s. 4.

[2] Hakan Günday, AZ, Doğan Kitap, 69. bs., İstanbul 2022, s. 315-316.