CiHÂNNÜMÂ

Bir sevgi dilencisi olduğumun farkına senelerce düşünüp de varmış değilim. Kendi olmak kitabımı okurken dinlediğim konferanslardan birinde ilgi ağıma takılan mevzulardan birisi bir sevgi dilencisi olup olmadığımdı. İçine düştüğüm acınası hâllerim olmadı diyemem. Bütün bir dünya sevse beni, bilmem kaç milyon hediye alsalar, her istediğim olsa, herkesin beni sevmesinden, her istediğim hediyeye kavuşmamdan ve her istediğimin olmasından müthiş bir rahatsızlık duyarım. Gidip sığınacak bir acı bulmam gerektiğini hissederim hemen. Ağlayacağım bir kuytu aramakla geçer ömrüm. Bütün dünya yıkılsa ve bir ben kalsam ne değişir hayatımda? Mevcut hâlimde bütün dünya ayakta ve bir ben yıkıldığıma göre değişen çok da bir şey olmaz. Yerimin kafirlerin, nezaketsizlerin, hissizlerin, zalimlerin, fasıkların, facirlerin yanı olmadığını bileli çok uzun zaman oldu. Gel gör ki yerimi yanları kılmaya azm ü cehd ettiğim nice âlimlerin, sâlihlerin, nâziklerin, fâzılların en ufak bir hatalarında okyanuslar geçeri...

 Bir haymatlos olduğumu dün Ümmühan Ablamdan öğrendim. Tevfik Fikret gibi vatanım rûy-ı zemin milletim nev-i beşer herzesine kulak kabartacak kadar haymatlos gibi hissediyor muyum? Ne bileyim ben! İnsanın korka korka atamadığı adımları yüzünden gün gelip de yürümek zorunda olduğu koca bir yolu olduğunu fark etmesiyle beraber kendisini oturmaya adadığını gerek kendi nefsimde gerek etrafımdaki insanlarda çok müşahede ettim. Yağan bütün kara, bütün kurşuna rağmen olduğu yerden ayrılma iradesi gösteremeyen siperdeki bir asker gibiyim. Atacak tek kurşunum yok yiyecek zibilyon kurşun var ve benim çakılı kaldığım yerden ayrılmaya dair herhangi bir eyleme geçme takatimin olmayışı Oblamovluk'una teslim olmamışım da ellerim kollarım bağlı bir biçimde bu hâle teslim edilmişim gibi hissediyorum. Dünyanın hemen her bir yanından yazıp çizen insanların yazıp çizdiklerini okudukça Allah'ın, insana beyanı öğrettiğini söylediği ayeti tefekkür etmemek mümkün mü? Her biri dünyayı bir paçasından tu...

 Yazı tura attım ve tura geldi. O hâlde yazmaktan başka çarem kalmıyor demektir. İnsanın aklına her geleni yapmasındansa biraz düşünüp duruma göre hareket etmesi gerektiğine ilişkin bir yığın telkinlerde bulunan zevâtın dilinden düşüremedikleri nasihatlara kulak kabartmaktansa yanlışa da varsa bildiği yolda yürümeye devam edip etmemesi gerektiğinin her zaman bir soru işareti olarak kalmasının önüne geçebilecek herhangi bir durum olup olmadığının ayırdına varması gereken kişinin ne denli ötekiler olduğuyla ilgili aklımın erdiği ilk yıllardan beri düşünmüyorum diyemem. Çünkü düşünebilmek, göz yaşının değil, söz yaşının fiilidir. Sahici hiçbir sözü yaş bırakmayan insanların dünyası burası. Her şeyi kurutanların. Bugüne kadar bütün yazdıklarımda muhataplarımın seviyesini gözetme mecburiyetim oldu. Çevremde para yerine biriktirdiğim insanlarla (ki hiçbirini ben harcamadım hepsi harcanıp gitti) kurabileceğim diyalogların seviyesini her zaman düşürmek gibi bir ızdırabın beni boğduğunu far...

 İnsanın eğri büğrü bir yer tuttuğu dünyada birine bir şeyleri açıklayamamanın ızdırabını çokça çektiğini hep aynı yol üzerinde modern bir sisifos olarak gidip gelen şoför bıkkınlığını kadar yaşadım. Bazen olmaz. İster yırtık yakalı bir gömlek giy. İster yalnız rengi kreme çalmış bir fanila. Bütün vücudun çürümüştür. Bot, sandalet ya da terlik ne fark eder? Çürümüş bir et yığınını getirip götürmekten başka yapıp ettiğin ne vardır ki? Benden hikmetli sözler sadır olsun diye nice dualar ettim. Bütün hamdler Allah'a mahsustur. Sözümün hepsi malayaniye denk düştü diyemem zira Hak'tan korkarım ve bunu salih bir mümin olmanın en başat unsuru sayarım. Sadece geldiğim bu noktada ruhumun iyiliklerini o kadar içip bitirdim, düşüncelerim o kadar hastalandı ve hafızam o kadar zayıfladı ki bana benden sorulsa "Hiçim!" cevabı ağzımdan çıkarsa adımı şükredicilerden yazdıracağıma dair herhangi bir kuşkuyu sineme yük etmiyorum. Si Je Vis. Ölüm korkusu olduğu iddia edilen Tolstoy'u...

Ben cenkte cidal ederken geldiğim yerde her şey yerli yerince duracaktı. Yaş aldığımı, zamanla herkesi biraz biraz unuttuğumu, dolapta bıraktığım elbiseleri albenili olarak bulamayacağımı, annemin saçlarının ağardığını, cenkte yanımda olan insanların gözünde bir hiç mesabesinde olduğumu aklımın ucundan bile geçirmedim. Öyle saydım ki, ben tüfenk tutuşturulan ellerimle göğe de dua etmeyi unutmadıkça umduğum her şeye nail olmak saadeti beni mutmain kılmaya yetecekti.  Ayağıma es kaza geçirdiğim çarıklarımın tabanımı çakıldan taştan biraz olsun koruyacağı vehmiyle geri dönerken hiçbir şeyi bıraktığım gibi bulmamanın ızdırabını çekiyorum. Sırf bu sebeple bana sorulan "nasılsın?" sorusuna hiçbir zaman cevap vermedim. Ve yine bu sebeple Batuhan, Ebubekir ya da Mânsûr her kim oldumsa girdiğim bütün harplerden küskün döndüğüm günler çetelesini yırtıp atarak, sulhe dönüyorum. Sulhe yani hiç bilmediğim bir yere ve fakat en çok bildiklerimle.

Bütün gün kustum ve bunun mide bulantımla hiçbir ilgisi yok. Aynada yüzümü gördüm. Olup bitenlerin bütün sebebi kendi yüzünse şayet, tükürecek bir yüz bile bulamıyor yalnız aynaya püskürmekle kalıyorsun. Dua ettim, çokça. İnsan duayı en çok duyulmak istediğinde eder. Neyse yaşadığı, asıl duyması gerekenin duymasını ister. Tekke de hapishaneydi benim için burası da. İnsanın ötelerden gelip tekrar ötelere gideceğini şuradan anla ki BURASI ORASI değil. Gittiğin hiçbir yer aradığın yer değil. Tanıdığın hiç kimse tanımak istediğin kişi değil. Yediğin hiçbir şey yemek istediğin şey değil. BURASI ORASI değil. Buluta bir ben yük olurum. Sırtıma aldığım yüke bile yük olmanın sancısıyla dolup taşar kalbim her seferinde. İncitmeyeyim dediğim her ne varsa "çıt" diye kırılır dokunmamla birlik. Peygamberlerin bütün mücadelelerinden bana yalnız hüzün kaldı. Oysa başkaldırıyı, iman etmeyi, muzaffer olmayı, kavmime her fırsatta tebliğ etme hassasiyetini pür dikkat yerine getirmeyi, tağutlarla...

Bazı insanlar vardır, iyi ya da kötü olmaları bir yana yanlarında oldukça ruhunuzun soğurulduğunu hissedersiniz. Ne çok insan tanıdım böyle Şeyh Babam'ın huzuruna gelen. O herkesi ama herkesi dinler, dertlerine koşuşturur, kır saçları, Kazakistan'dan hediye gelen hırkası, eh bazen de bilmem kaç on yıllık siyah ceketiyle bir şeyleri kaldırıp götürürdü. Çay içip masalara boş bardaklarını bırakanların artıklarını toplar, tekkenin bulaşıklarını yıkar, biraz fazla hürmet göstermeye kalktığımda "Otur aşa!" diye kestirip atar ve bana sık sık "Ulan ne adamsın!", "Pis herif!" 'takılma'larında bulunur ve gülerdi(k).  Bir keresinde "Şeyh Babam'ın yerinde olsam şu heriflerden bir tanesini adam yerine koymam." diyesi oldum. "O zaman da ortada bir tane bile adam kalmıyor." dedi. Haklıydı. Kaç insanın canını cehennemden satın alsa kendi kurtuluşuna vesile saydığını en azından ben biliyordum. Canımı en çok yakan da bu bilgiydi.

"Merhametine ne oldu?" "Bilmiyorum." "Merhametine ne olduğunu mu, merhametin ne olduğunu mu?" "Galiba ikisinin de bilgisi benden gideli çok oldu." "Merhametin bilgisi yoktur." "Neyi vardır efendim?" "Merhamet bilinmez. Merhamet edilir." Şeyh Babam'ı gördüm rüyamda. Hatırladığım diyaloglarım bunlar.

 Buruşturulmuş bir poşet, kolsuz bir vinç operatörü, dilsiz bir şair, topal bir dağcı gibi hissettiğim bir günün ortalarındayım ve senin bilmem hangi siteden bulaşan virüsünü bilgisayarından silmek için attıracağın format öncesi hangi dosyaların önemli olup olmadığına bakınırken bulabileceğin bu word dosyasına kendime dair şu dünyada sahici bir şeyler kalsın diye yazdığım bu cümleleri bir emanet olarak sana bırakıyorum Ümmüş. Bütün gün yatağımdan hiç çıkmamak gibi bir azaba düştüğümden beri aklımda ilk gençlik yıllarımızda arkadaşlarımızla toplanıp entelektüel üç beş satır etmemizin (tabii genelde hep ben konuşurdum) hasretini nasıl çekiyorum inanamazsın. Bu hastane bir tımarhane evet ve siz hepiniz yani beni buraya mahkum etme irfanını gösteren modern çağ ilah ve dahi ilaheleri bu çağın Procrusteslerisiniz. Procrustes'i araştırmaya yorulma Ümmüş. Antik Yunan mitolojisinde Procrustes adlı bir devden bahsedilir. Yanılmıyorsam Atik Yarımadası'nda yaşayan bir devdi bu. Yatağıyla ü...

Şeyh Babam'ı hatırladıkça ellerinde bol köpükle cam silen peruklu bir palyaço geliyor aklıma. İlk güvendiğim ve ilk güvenimi yıkan insanı başka hangi mesleğin erbabıyken anımsayabilirdim ki? Palyaçolar neden bir yaştan sonra komik veya sevimli gelmemeye başlar insana? Çünkü o kostümü sırtına geçirmiş bir insanın rol yaptığını biliriz. Biliriz diye beylik bir çıkışta bulundum sanma. İnsan çevresinde kimin rol yaptığını bal gibi bilir. Kanmayı ister yalnız, kandırılmayı. İhtiyacı da vardır buna. Nasıl susayınca kana kana su içerse insan, yalnız kalmanın korkusuna kana kana kandırılmaya da razı olur. Annemin İspanya'dan gönderdiği onun gençliğinde önem arz etse de artık hiçbir hükmünün kalmadığı kartpostalların birinde arkada bir palyaço fotoğrafı da var. Benim bu derin palyaço metaforum iş bu kartpostaldan aldığım ilhamdan müteşekkildir. Yamrı yumru adımlarla yanıma geliyor yan ranzadaki herif. Ümmühan, bu herif sen odadan her çıktığında ağza alınmaya insanın imanının el vermeyec...

 Rüyamda keman çalan bir geyik gördüm. Saçlarımı kesmek için bir berber geldi. Dökülen bütün beyazlıklarımla beraber çektiğim sıkıntıların gözlerimin önünde bir bir ağdığını gördüm. Fakülte yıllarımda yani ben hiç gitmek istemediğim o iğrenç şehrin iğrenç üniversitesinde güzel sanatlar fakültesinde okurken tek yeteneğim olan resim çizmeyi bir maharet saydığım yıllarda başladım saçlarımı yoğarmaya. Okuduğum her şeye inanan, duyduğum her söze kulak veren ("Onlar her sözü dinlerler en güzeline uyarlar" ayetinden haberim yoktu.) bir Don Kişot'tum. Nasıl bilebilirdim dünyanın kendisini bu kadar çok kötüye beşik yapıp salladığını? Hitler olmak için bütün özelliklerim tutuyor diye bir dönem bıyık bile bıraktığımı itiraf etmeliyim. O da ressam ben de ressam... Derken Şeyh Babam girdi hayatıma da ben, bütün bir Alman ulusunu kendime taptırmak gibi bir ahmaklıktansa Allah'a kul olmaya gayret ettim. Müritlerim geldi dün. Camdan küçük bir el sallayışıyla geçiştirdim. Her kovduğum...

Şeyh Babam'ı tanıdığım ilk gün ondan kelime-i tevhidi değil kelime-i tehditi öğrendim. "İmanınız kimseyi tehdit etmiyorsa, inanamazsınız." demişti. Evet, müslümanın kelime-i tevhidi dile getirmesini birileri tehdit olarak algılamalı. "Kimdir o birileri?"nin şerhini yapmak vazifesi bana düşmese de sana bazı ipuçları vermekten yüksünmem. Anamalcılar yani servet düşkünü modern Karunlar, faizci hırbolar, siyonist denyolar, Amerikancı, Rusçu, Çinci, İngilizci ve sair batılı uşakları, münafıklar, güvenilmez, inanılmaz, sır emanet edilmez, gıybetçi, koğucu, nemîmeci, sarıya düşkün, gözü başkalarının cebinde olan kifayetsiz muhterisler, mal üstüne mal yığan bu dünyacılar, insanların hayallerini yıkanlar, ümit verip aldatanlar, yalan söyleyenler, kıskançlar, hasetçiler, fesatçılar, nankörler, kıymet bilmezler ve daha niceleri senin imanını kendilerine bir tehdit olarak görmeliler. Günlük rutin hastane işleri, yan ranzamdaki herif her gün bir hayvan olarak uyanıyor. Bugün...

 Nursel'in kar yağan bakışları vardı. Dünyaya kir değmemiş göz bebeğinden bakardı. Görebildiği en büyük leke bendim. Bezgin keşkelerin ardına düşüyor insan. Doktorlar adına depresyon diyorlar. Oysa adı sanı çok da önemli değil.

Ağaçlar nasıl en çok ihtiyacı olduğu demde döküyorsa yapraklarını. İnsan da en zor döneminde yanında yöresinde kim varsa onları kaybediyor. Modern çağın çocuklarıyız. Sadece birer numaradan ibaretiz ve kimse bize hangi numaradan önce veya sonra geldiğimizi bile sormuyor. Yerimiz bizden bir önceki numaraya ya da sonraki numaraya göre tayin edilmiyor çünkü yalnızlığımız öncesiz ve sonrasızlığımızın bir tezahüründen ibaret.

 Tutunacak bir dal bulabilseydim eğer ya da geçtim dalını herhangi bir tutam ota tesadüf edebilseydim nefretle içlerinde bulunduğum bu kadar insana yüz çevirmem o kadar kolay olurdu ki. Sanki ben tekkede kimin ne haltlar çevirdiğini müritlik dönemimde hiç görmemiş, duymamış ve bilmemişim gibi postnişine oturunca karşıma geçip intisap etmeye kalktılar. Ne mi yaptım Ümmühan?  Ruhuma periler bir damla kekik özü suyu damlattılar. Kazanlarda buram buram iksirler kaynadı. Cinler âleminin padişahı devleri cüce cüceleri dev yapacak bir formülle karşıma çıkageldi de dilediğimce hareket edebileceğime yönelik şeytan fısıltılarını içirdi kulağıma. Cübbelerinin kenarını kesip, brokoli çorbası döküp elime bir iğne bir mor iplik alıp diktim. Birinci ilahları her zaman paraydı. Allah ikinci sıradaydı ilahlık sıralamasında ben bunu her hâllerinde iliklerine kadar sezerek yanıma geldiklerinde kovmadım ama hoş geldiniz de demedim. Kötüye giden her günümü diğer günüm hasetliyordu da daha kötü olm...

 İnsan her sabah bir güne değil de bir yüze uyanıyor. Yüzlerle karşı karşıya kalıyor. Yüzsüzlüklerle. Şeyh Babam hemen her cuma namazında Kıyâmet suresinin 22. âyetinden 25. âyetine kadar okurdu. "Oysa o gün bir kısım yüzler rablerine bakarak mutlulukla parıldayacak; Bir kısım yüzler ise o gün insanın belini kıracak bir felâketi sezerek sararıp solacaktır." Şeyh babam aynaya bakma temrinleri verirdi bize. Aynada bir insanın kendisini görmesi için aynanın sırlanması şarttır. Sırsız ayna göstermez. Al bu fiziksel hâdiseyi de metazifiğe bağla. Aynada kendine bile söylemediğin sırlarınla yüzleşirsin. Yüzleşmezsen yüzsüzleşirsin. Bugünkü günlüğüme yazdığım bu yazının, sabah gördüğüm bet suratlı münasebetsiz hastabakıcıyla olan küçük tartışmamla mı yoksa o sinirle kırdığım aynanın sırrıyla karşı karşıya kalınca göremediğim kendimle mi ilgili olduğunu itiraf etmek veya reddetmek gibi bir şeyin içine düşmek istemem. Oku geç. Aydınlık yüzler görmeli insan. Evlilik dediğin şeyin en güz...

 "Ne gülüyorsun" demişti Horatius ve sonra şöyle devam etmişti "anlattığım senin hikâyen." İnsan, başkasında gördüğü acının edebiyatını yapmakta oldum olası pek bir mahir. Ben, bütün insanların acısını sinemde hissetmenin bedelini günde içtiğim bir avuç hapla ödüyorum. Anlatılan hikâyenin bizim olmadığını biliyor olmamızın verdiği iç rahatlığıyla yaşamak, bizi kısa süreli tatmin eden bir gayya kuyusudur ya bakma hiç kimsenin değil umurunda olmak tınına mın mın bile değil. Bir şeyler değsin yüreğime ne bileyim işte bir mandalina bahçesinde ölebilecek kadar hak edilmiş bir son nefes beni sere serpe mutluluk yatağına yatırmaya yetip artmasının yanı sıra "iyi ki" diye başlayacak milyonlarca cümlemin de bir ana çıkış noktası olsun. Sana üç tane farklı dünyalara ait cümle yazayım da yabancılaşma efektine maruz kal. 1-)Şairlerin onca hisli kelimeyi seçip kallavî bir terkiple ortaya çıkardıkları şiirleri yazarken çoraplarının kokup kokmadığını bilemezsin. 2-)Tefsi...

 Dizlerinin bağını çözecek cümleler biliyorum ama hiçbirini kuramam. İnsanın söyleyerek kaybettiklerinin sayısının mı daha çok olduğunu yoksa susarak kaybettiklerinin sayısının mı daha çok olduğunu hayatımın hiçbir döneminde hesaplayamadım. Tam da bu yüzden insan, devrik bir cümledir. Kaybettiklerimin toplamı kazanacaklarımdan her zaman daha çok oldu bunu biliyorum yalnız. Bu yüzden bütün hesaplarım yanlış. Bu yüzden bir kalbin çeperine bile olsa kimsenin beni sığdıramayışı belki. Tam da bu yüzden insan, konamamış bir cümledir. İnsan nedirin sana bir listesini yazayım ister misin? İnsan, tamamı edilememiş bir küfürdür. İnsan, tamamı affedilememiş bir hatadır. İnsan, tamamı yutulamamış bir lokmadır. İnsan, tamamı dinlenilememiş bir şarkıdır. İnsan, tamamı yazılamamış bir şiirdir. İnsan, tamamı unutulamamış bir hatıradır. İnsan, tamamı sevilememiş bir yalnızlıktır. İnsan, tamamı görülememiş bir resimdir. İnsan, tamamı silinememiş bir yanlıştır. İnsan, tamamı hissedilememiş bir acıdır...

Eğer mümkün olsaydı da kimseyi kaybetmediğim günlere yeniden dönebilseydim, içimde bugün beni yutkundurmayan bütün keşkelerimi karşımdaki insanın ne düşündüğünü hiç ama hiç umursamaksızın bihakkın yerine getirmekten ictinab etmezdim. Biriktirdiğim bütün sarılmalarımı tek seferde boca ederdim de belki bütün kaburgalarını kırardım. Olsun. İnsan, kaybettiklerinin yerine kimi ikame etmeye çalışırsa çalışsın olmadığının farkındadır. Bir şeyler yerli yerinde değildir işte. Bu kişi o kişi değildir. Duymak istediği cümleleri işitmek istediği ses bu değildir. Güldüğü şakalar ona değil buna aittir ve bu daha çok can yakar. Ben Şeyh Babam'ı kaybedince, en çok beraber attığımız kahkahalara ağladım. İnsan, bir insanla aynı şeye gülebiliyorsa şâyet, artık ölümün vakti gelmiştir. Çünkü bütün olup bitenlerin bizi delirtmiyor oluşuna dair takındığımız ciddiyet rolü yerini şen kahkahalara bıraktığı an hepimizin yüzündeki maskeler düşer ve sahici bir biz olmanın mümkün olduğu yerde buluşuruz. Ne Godo...

"Gözler O'nu göremez. Fakat O gözleri görür."  Şeyh Babam En'âm suresinin bu âyetini okuduğunda tir tir titremiş kendime gelememiştim. Postnişin olduğum gün, bu yükü nasıl tartabileceğime dair (Allah'ın yardımı müstesna) en ufak bir bilgi kırıntısını bile ne sinemde ne zihnimde taşımıyordum. O gün bir şeyi daha anladım; göz kendini göremez. İnsan aynaya muhtaç. Bu yüzden mü'min mü'minin aynasıdır. Gel gör ki çevremde kirlisine bile razı olacağım, tozunu silmeye çoktan teşne olduğum bir ayna bulamamamın ızdırabı beni benden aldı. Müritler ne bilsin? Manevî bir hâlin terbiyesine dalmış olacak hazretin gönlü deyip sükûtta karar kıldılar. Beni bana sor. İçimde kopan fırtınaların alabora ettiği tek geminin bir başına tayfası bendim. Ne sular yuttum, ne bulutlar dövdü beni, ne şimşekler kemirdi aklımı bunu anlatmaya mecâlim yok. Horap şiki lop. Bir yazarın günlüklerini okuyorum şu sıralar. Ümmühan getirip bırakmış masama. Üç cilt. Daha birincisini bitiremedim. A...

 Demin Ümmühan'ın müritlerin zorbalığıyla odamın yarıdan fazlasına gelip kondurduğu saksıları sularken Şeyh Babam'ı gasledişim geldi aklıma. Saksıdaki çiçeklerin yapraklarını nasıl okşaya okşaya nemlendirdiysem parmaklarımla tek tek, Şeyh Babam'ın cüssesinin her bir noktasını da onun tenine en ufak bir halel getirmeden yıkadığımı hatırladım. Bir Antik Yunan tragedyasını izleyen bütün Yunan seyircisinin döktüğü gözyaşını toplasan benim gözyaşlarım hepsinin tuzlu suyunu nasıl alt ediyor görürdün. Burnuma onunla beraber gezdiğimiz kırların istemeyerek çiğnediğimiz çiçeklerinin tabanlarımıza sinen kokusu geliyordu. Bütün müridânı kovmuş gasilhânede bir Şeyh Babam bir ben kalmıştım. Elbette üçüncümüz an be an bizimle birlikte olan Allah'tı. Sular kesildi. Kovadaki suyla idare etmek istedim. Yetmedi. Ben de Şeyh Babam'ı gözyaşlarımla gaslettim. Nursel'i sudan kurtaramamanın Şeyh Babam'a su bulamamanın biçâre Hüseyiniydim. Derken bir el işareti çektim gasilhâneden ...

 Kasvetli bir kışa uyandım. Pencereden dışarıya bakmaya bile cesaret edemedim. Bütün gün yataktan çıkmayı istemesem de işler beklediğim doğrultuda ilerlemedi. Biraz kitap sayfası çevireyim istedim. Çok sürmedi kapım çaldı. Ümmühandı. "Seninkiler aşağıdalar yine. En azından cama çık bir görsünler." dedi. Haklıydı ses etmedim. Cama çıktım kadın erkek onlarca mürit, takırdayan dişleri, kızaran yanakları ve burunlarıyla birlikte beni görmenin huşusu içinde kendilerinden geçtiler, tekbirler, salavatlar, canımız! efendimiz! hitapları. Biraz tebessüm etmeye zorladım kendimi. Gitmelerini işaret ettim. Öyle de yaptılar. Sanırım burada en çok kendimle barıştım. Özdemir Asaf bir şiirinde "Beni öyle bir yalana inandır ki,/Ömrümce sürsün doğruluğu." demişti. Kurduğum cümle bu kavilden midir henüz bunu bilmemin imkânı ne zihnimde ne kalbimde oluşmadı. Yazdığım bütün mektuplar doğruydu gel gör ki adresler yanlış. Kızacak kimseyi bulamadım. Benzer mektupları yazan ve benzer yanlış ...

 Tekkedeki kızları uyardığım konulardan bence en önemlisi ve en çok zorlarına giden şuydu: Beğenmedikleri erkeklere dair takındıkları kibirli tavrın adını iffet koymamaları. Bu ne lafa gelince dillerinden düşürmedikleri Meryem'in ne Asiye'nin ne Hatice anamızın iffet tavrına münasip düşen bir durum değildi. Kibrinizin adını iffet koymayın dedikten sonra tekkeye gelip giden ve bana küstüm oynamıyorumculuk yapanların sayısı hemen hemen üçte birdi ve ben hiç oralı bile olmadım. Kadın demek öfke demekti Şeyh Babam için. Böyle söyledi bir keresinde bana. Kadınlara dair takınmam gereken tavrın ne olduğuna ilişkin annemden tevarüs ettiğim ahlakî anlayışım ve bir yaşa kadar teyzelerimin elinde büyümüş olmam oldukça belirleyici bir rol tayin etti bana diyemem. Filozofların neden kadın düşmanı olduklarının gerekçesinin sadece Antik Yunan'da kadın, aşkın değil üremenin bir aracıydı aşk erkeğin erkeğe karşı beslediği duygunun adıydı ve bu sebeple Antik Yunan'daki herifler kadınlara...

Bedelini kime ödeteceğimi bilemediğim bir hayatı yaşadım. Izdırabımın tek sebebi bu. Hayatta her şeye geç kalmış gibi hissetmemin esas itibarıyla birileriyle kendimi mukayese etmem ve onlara haset etmemle ilgili olmadığını anladığım günden beri cezasını kendimden başka keseceğim kimseyi bulamadığım için başta kendim olmak üzere bütün insanlıktan nefret ettim. Bu nefret öyle bir mide bulantısının içine sürükledi ki beni, bütün insanlığın üzerine kussam yine de içim soğumaz. Hani kambura sormuşlar; "Senin mi sırtın düzelsin, bütün insanların mı sırtı eğrilsin?" cevap vermiş kambur; "Bütün insanların sırtı eğrilsin." Böyledir işte. En kutsal öğretinin bile çizdiği haritaya uymamaya başlar ve kendi dünyamı kuracağım derken bütün sınırları altüst etmenin bedbahtlığını yaşadığın bir ömrü sürmeye devam edersin. Kendi dünyamın sınırları kargacık burgacık da olsa çizdiğim kendilik ülkemin haritasının bugün ne derece müdafii olabilirim bunun cevabı henüz zihnimde oturmuş deği...

 Meşşaîleri kıskandıracak cinsten yürümelerimin birinde aklıma takılan bazı soruların cevabını aramaya yönelik şeytanın küçük iğvalarını dışta bırakarak kendi kendime terennüm ettiğim lakırdıların bir gaz sancısı kadar beni rahatsız ettiğinin itirafını gidip bir dostuma dökecek kadar kendimi güven içinde hissetseydim eğer, buraya kendimce bulduğum bazı hakikatleri serdetmekten imtina etmezdim. Nursel'le evliliğimizin ikinci yılında galiba o zaman ben yirmi üç o yirmi bir yaşındaydı. Elimi tuttu: "İnsan." dedi. Ben onun elini tutmadım. Bütün evlilik hayatımız boyunca onun bana sevgi dolu cümlelerinden tek bir tanesine bile cevap vermedim, onunla aynı yatakta yatmadım, Allah şahit elimi eline değdirmedim. Düğün günü herkesin alkış seslerinin arasında yüzündeki tülü kaldırdığımda seküler kesimin tüysüz tırnaksız adam yerine koymadığım şımarık kız ve erkek grubu bizimki kızı dudağından öpecek mi öpmeyecek mi derdindeyken, biraz gün görmüş gelenekselci arkadaşlar alnından öpüp...

 Bir binanın çatısına çıkıp ayaklarımı dışarıya salladığımda otuz yaşıma galiba beş günüm vardı. Kendime söylemeye cesaret edemediğim şeyleri başkaları üzerinden olduğum yerde beni kasıp kavuran bir haset duygusuyla düşünüp durduğumda, kulağımda bir rapçinin olup biten her şeye isyan ettiğini haykırdığı melodileri hoş şarkılar eşliğinde bütün bir Samsun ayağımın altındaydı.  Hamdolsun şimdi bütün yüklerimden kurtuldum.

Gençsin, önce yakıp yıkacağın bir dünya vardır karşında. Gençsin, isyan etmek ananın en ak sütünden bile daha saffetli bir suretle hakkındır. Sana sorulmadan kurulmuş bir düzenin, yasaların, insan ilişkilerinin, dillerin, olgu ve olayların, tarihin yükünden, sosyolojik kabullere, örflerden âdetlere (türetebildiğin kadar kendin türet işte) bir yığın yapman gereken ve yapmaman gereken şeyin muhatabı olarak bulursun kendini. Ne bileyim lan işte git bir Avrupalı'ya da; "Şey ben Türk'üm ama Müslüman değilim." de. Sana; "Wow, How conscious you are!" desin, başıyla onaylasın, sonra götüyle gülsün. Gençsin bir takım hakların var evet. Bir zamanlar sana 'genç' denilmez 'hazine' denirdi Türkçede. Kıymetlisin yani anlayacağın. Ama sana hazine demelerinin masum olmasının yanında sır olarak tutulan da bir yanı var. Hazinesin, yani harcanacak meta. Gençlerin bunalımı, yalnız egzistansiyalistlerin insanın anlam arayışına ilişkin tumturaklı cümlelerinde dile...

Başı dik olmak başka şey, dik başlılık başka şey. İnsanın işlemediği günahların ferahlığını hissederek yaşaması başı dik olmasına yararken, işlediği günahın savunusunu yapmak dik başlılık ahmaklığına delalet eder. Başı dik olduğum için kaybettiklerimin sayısı nicedir bunu hiç hesap etmedim. Ne kadar yürüsem son durak kendim. Anladım, mânasız bu yürüme. Öyledir ne büyük dalgalardan kaçar da insan, bir kum yutar boğulur. Ama bu sürecin bana öğrettiği bir göz dalması hakikatine vâkıf oldum ki bin esmer kızın bana âşık olmasına yeğlerim bunu.  Gözler niçin dalar? Çünkü mutluluk henüz burada olmayandır bilir insan. Bekler. Kim bilir belki, biri çıkar gelir biriktirdiğin onca sahte resmi hakiki bir sûretle yıkıverir. Şeyhlik makamı bana yaraşır mı yaraşmaz mı bunu düşünmeye pek de vaktim olmadı. Bir anda nutuklar atan, bir sözümle aileler kuran aileler yıkan, nutka salahiyet kazanan ve fakat mantığa zerre pay bırakmayan horap şiki lop heriflerden biri olmanın meyus çilesini üstlendim. Şe...

 Şeyh Babam'ı öldürdüğümde otuz yaşına girmeme henüz on bir gün vardı. Güneşe yalvaran bir salı günüydü. Sigaraya o gün başladım. İlk zina mı o gün ettim. Oysa acımam gereken yamuk yumuk kesili tırnaklarına oje sürmüş yolu yanlış insanlara, nefsi boş işlere yüz çevirmiş bir kızdı. Yusuf'a ihanet ettiğim doğrudur. Ama yemin ederim, kınanacağım günün hasretiyle yanıp tutuştuğum aylara ve yıllara her gün şahit olmaya devam ederek yaşadım ömür dediğim kirli paspasımı. Yine galiba o gündü Mustafa'yı gördüm. "Bütün takvimleri topla yak. Abdurrahman öldü. Silebildiğin her yerden bugünü sil." dedi. Beyin anevrizması patlamış Abdurrahman'ın, subaraknoid kanama da dedikleri bir yecüc mecüc cinsinden insan yiyen musibetlerden biriymiş. "Şeyh Babam'ı öldürdüm Mustafa." dedim. "Ne zaman yaşattın ki?" diye sordu. Eli cebine gitti. Sigarasını yokladı bizimki. Bıraktığını hatırladı, cebinin fermuarını kapatmaya üşendi. Eline tükürdü. Ben de tükürdüm. T...

 Ben hangi gölgeye gitsem, güneş oraya doğar. Yaşadığım günleri hep böyle varsaydım. Yok saysam da elime geçecek bir şeylerin olmayacağının ayırdına vardığımda on dört yaşındaydım. Takdir edersin ki ortada ne Şeyh Babam ne bugünkü bana dair herhangi bir yaşam perspektifinin kırıntılarının olmadığı demlerdi ve ben hayat denen bu koca tablonun hangi figüranı olmam gerektiğini bilmiyordum. O dönem bir rap müzik merakıyla kalbimin ve ruhumun dolup taştığını söylemeden edemeyeceğim. Stüdyo kurma hayallerim, tekstile gidip para biriktirmek için bir günlüğüne çalışmam, annemin başının etini yemem, üstelik lisede sınıfta kalmıştım o yıl. Sonra Sagopa Kajmer'in bir şarkısı "Bu Böyledir"i bilmem kaç yüzüncü defa dinlediğim esnada kalkıp namaz kılmaya başladım. Artık bildiğim ne varsa okudum durdum namazlarımda... Hatıraların insan zihnine hep dağınık gelmesinin sebebi üzerine tefekkür etmenin erdemini tarihteki herhangi bir filozofun üstlenip üstlenmediğine dair bir müktesebatı hai...

 Bir insana güvenmekle başlıyor bütün yanılgımız. Ona aklımızdaki, kalbimizdeki her şeyi sakınmadan emanet etmekle. Akla getirmediğimiz hayınlıkların bedelini ödeyerek, kurda emanet edilen kuzunun kaderiyle özdeşlik kurarak... kandırıldık yaslarıyla tükenip gidiyoruz sonra. Bir insanın bir insana yapacağı en büyük kötülüğü sordular da bir gün Şeyh Babam şöyle dedi: "Benim Habil ve Kabil'den anladığım yalnız bir kardeşin ötekine hasedi değil. Nasıl olur da bunca yıllık kardeşim bana beni öldürmek için gelir diye düşünmeden edememiştir Habil." Sonra şu ayetleri okudu: "Onlara Âdem'in iki oğlunun haberini gerçeğe uygun olarak anlat: Hani ikisi de birer kurban sunmuşlar, birininki kabul edilmiş, diğerininki kabul edilmemişti. Kurbanı kabul edilmeyen, diğerine, "Andolsun seni öldüreceğim!" dedi. O da dedi ki: "Allah ancak takvâ sahiplerinden kabul eder. Andolsun ki sen öldürmek için bana el uzatsan bile, ben öldürmek için sana elimi kaldıracak değilim! ...

Tekkenin bahçesindeydik. Kiraz ağaçları, hüzmelerini alnımızın ortasına saçıp savuran sapsarışın bir güneş, tenimizi okşayan bir rüzgâr ki sorma gitsin tüylerim diken dikendi. Hiç olacak yeri değildi a Şeyh Babam eliyle beni işaret etti. Gittim. "Bir şeyler anlatmanı istiyorum." dedi. Cuma mı bugün, camii mi burası sorularına gerek kalmadan, "Az kaldı." dedi. "Canıma minnet." demedim. Aşağıdaki satırları aktardım dervişâna. Nasıl da doluydum o gün: "Kadınlar, eşlerinin yeni aldıkları aldıkları zinetlerini diğer kadınlara bir üstünlük niyetiyle takıp takıştırarak meclislerimizde bulunmasınlar. Haset etmek kötüyse haset ateşini harlamanın hükmünü kendiniz verin. Hristiyan âdeti gelinlik zamazingosunu (birkaç saatlik giyip ömür boyu sandığa kaldıracakları bir kıyafete ne denir bilemedim) giymenizin fetvasını yüz dört kitaptan birinde çıkarıp getirmediğiniz müddetçe yasaklıyorum. Felsefe okumayan kızlara saygım yok. (Erkeklere varmış gibi.) Etimoloji, sos...

 Kışa niye geldin diye sorulmaz. Mevsimdir gelir geçer. Peki ya insan? İnsana da sorulmasa daha mı mutlu eder bizi? Bana bu yaşa kadar kimse sormadı nereye gittiğimi. Nereden geldiğimi sordular yalnız. Onlar için herhangi bir tehlike barındırıp barındırmayacağım geldiğim yerin ne denli sâlim bir yer olduğuyla ilgiliydi de ondan. Geldiğim yer kötüyse ben de kötüydüm. İnsan geldiği yerin değil olduğu yerin cevabına meftun. Gittiği yerin sorgusuz sualsiz şaşıranı... Fe eyne tezhebûn? ya da Quo Vadis. Bütün mesele insanın nereye gittiğinin sorulmasıyla başlıyor. İnsan yalnız gittiği yerin cevabını verebildiğinde yaşamın neresinde olduğunun farkına varabiliyor. Şeyh Babam bana bir keresinde: "Yaşının kaç olduğunu bilmek yaşamın neresinde olduğunu bilmek anlamına gelmiyor. Sırf bu sebeple bile düşünülse; insan cahildir." demişti. Haklı mıydı?  En azından ben, yaşamadım, yaş aldım gibi egzistansiyalistlerin karamsarlığını kıskandıracak bir cümleyle çıkabiliyorum işin içinden. Herkes...

 Şeyh Babam hep şöyle derdi: "İnsan kırılmayagörsün, bin özür bir kırığın çokluk tanesini bile yapıştıramayacak kadar cılızdır." Burada, hastanedeyken en çok düşündüğüm şeylerden biri Şeyh Babam'ın bu sözüdür desem sezâdır. İstanbul diye bir şehir. Arkadaş kimliğinde birkaç tanış. Bozuk paralarımın şıkırdadığı bir şeffaf dosya (Küçük yoğurt kovalarından daha iyi olduğunu fark ettiğimden beri bunlara sardım.) Bir şişe su. Ne Üsküp Yahya Kemal'in çocukluğundaki Üsküp'tür bugün, ne de ben dünkü benim. Eski Türkçe'de 'v' ve 'b' harfleri değişirler kendi aralarında. Var- fiili Bar- olmuş peşine de bir işteşlik eki 'Iş', Barış olmuş. İki insanın birbirine v/barmasına barışmak demişiz iyi mi? Kırılan insan kıran insana baramaz. Dahası hakkı söylemekten niye ictinab edeyim, takati kalmamıştır. İnsan bilmem hangi yaşına kadar kırgınlıklarını toplasa, üst üste koysa, kemikleri tartamaz da yığılır kalır olduğu yere. Horap şiki lop lop. Hegelci Diy...

 İnsanın bütün ızdırabının kökeninde geç kalmışlık duygusu ve mukayese yatıyor. Kimdir insan? Geç kalan. Kimdir insan? Karşısında gördüğü kişi/şeyde kendi noksan taraflarını idrak eden. Doğrusu bu ya, ilk zamanlarda kendimi daima birileriyle mukayese etmek canımı yakarken bugün bu düşünce yine onun gölgesinde kaldığına inandığım geç kalmışlık duygusuna yerini büsbütün bıraktı. Fakat bunların hiçbiri haset etmek gibi bir bayağılığın kucağına atmıyor beni. (Acaba doğru mu bu söylediğim?) Bu noktada kalbimin temizliğini çokça ölçüp biçtim. (Tabi bu da.) Şahit ola ola gidiyorum. Şahit ola ola artıyor ve eksiliyorum. Yalnızlığım ne çok seviyorum seni. VE YİNE YALNIZLIĞIM NE ÇOK NEFRET EDİYORUM SENDEN. Kaderimiz hep bir benziyor sevdiklerimizin kaderine. Bir de bir bakışına, bir el kol hareketine ne bileyim bazen bir adımına bakıyorum da birinin hemen bende yer eden bir yaranın onda da yer ettiğini fark ediyorum. E gidip tanışacaksın, biliyorum şuranın kanadığını diyeceksin de in misin c...

Hatıralar hep dağınık gelir zihne. Şimdi ben Şeyh Babam'a dair kronolojik bir hatırât yazamam elbet. Biraz önü biraz sonu anlat lan birine birini en fazla tanıştığınız gün çıkar ağzından. Sonra bozulur gider tarih. İnsan bir insanla yaşadıklarını gün be gün hatırlasa zaten, ölür be ölür! Yan ranzadaki İbrahim Amca bana bugün bir arkadaşından bahsetti. Arkadaşı, rüyasında bir kız görmüş. Hayatı boyunca o kızı beklemiş. Evlenmemiş. Öylece ölmüş herif. İbrahim Amca tabi, hayretler içinde. Zati geldi aklıma "Ayıttı ol peri bir gün düşüne girüren bir şeb Sevincimden nice yıllar geçipdir görmedim uyhu." Yani O peri gibi güzel kız bir gün acımış bizimkine de bir akşam rüyana gireyim diye lütufta bulunmuş yosma. Bizimkisi de öyle sevinmiş ki kızın bu sözüne yıllardır uyuyamamış. Uyuyamadığı için de kızı görememiş yıllarca iyi mi? "Aşk gelip de bulmaz insanı," derdi Şeyh Babam. "İnsandır aşkı bulan."  "Başına insanı almadığın bütün cümleler noksandır....

 Yaşamak yetmiyor gibi birde yazıyorlar hayatı. Yazarlar, intihar etmeye güç yetiremeyen insanlardır. Gücünü toplayan üçü beşi intihar edip gider zaten. Yazan, yaşayamayandır. Bakın çevrenize, bunun uzun istatistikî verilerine, elinde çoban değneği gibi çubuklarla televizyonlarda insanlara ne idüğü belirsiz tablolar üstünden bir şeyler anlatma vehmiyle yanıp tutuşan profesörlere ihtiyacınız yok. Her şeyin ilki acemicedir. Doğan bütün insanlar ilk kez yaşayan insanlardır. Bu sebeple bütün hayat hatalarla doludur. Ölüme beş kala öğrenirse bir şeyleri ne âlâ! Şeyh Babam'ı ilk dinlediğimde buranın acemice yaşanılabilir bir yer olduğunu ifade edişiyle tavladı beni. Platon "Felsefe buradan oraya gitmektir." dediğinde hangi idealar âleminin hasretiyle yanıp tutuşuyorsa, Şeyh Babam da o ateşin korundan bir şeyler devşirmiş olacak nefsine. İnsan bir kez düşünse yaşamayı, bir daha yaşayamaz. Yani çok da iddialı gelmesin sana ama zaten eline yüzüne bulaştıra bulaştıra beceremediği...

 E pur si muove! Nursel gittikten sonra bu sözü virt edindiğim günler nicedir. İnsan neresinde küsüyor da dünyanın; "Ben artık oynamıyorum!" deyip bir kenara geçiyor biliyor musun? Bu sorunun cevabını sana ben versem, Şeyh Babam: "Rabb'lık oynama!" emir cümlesiyle beni haşlardı. İnsan neresinde küsüyor dünyanın? İnsan neresinde küsüyor? İnsan neresinde dünyanın? İnsan dünyanın. İnsan. İns. Tekkede hararetli hareretli zikir çeken, Şeyh Babam'ın kurduğu meclislerde söz hakkı alıp ortalığı inleten az mı yüzünün karası akına galebe çalmış münafık gördüm sanıyorsun? Şeyh Babam görmüyor muydu sanıyorsun? Faraş süpürge yapan işçilerin maaşını alamadıkları için Şeyh Babam'ın tekke kapısının köpeği olmayı bile hak edemeyecek Erol Taş gülüşlü Derviş Patron'u (evet, adı Derviş, soyadı Patron'du ibnenin) şikâyete geldikleri gün, Şeyh Babam'ın tefsir çalışmasının dipnotlarını temize çekiyordum. Günde on dört saat çalıştır, asgâri ücretin bile altında maaş...

Şeyh Babam beni müridâna göstererek; "Evliya görmek isteyen şu gence baksın!" dediğinde Marquis de Sade cümlelerini kıskandıracak kadar ahlâksız bir adam olduğumu bir tek ben biliyordum. Üstelik Marx ve Engels ahretliklerin (Anadolu'da yaşasalar birbirlerine böyle seslenirlerdi. Yemin edip yalancı çıkmak istemem. On fakire birer fitre miktarı para vermek yahut bir fakire on gün birer fitre miktarı para vermek yahut üç gün oruç tutmam icâp ederse bunlara güç yetiremem.) "Komünist Manifesto"su çantamın arka gözünde dururken, elimde Kınalızâde Ali Efendi'nin "Ahlâk-ı Alâ-î"sini tutuyordum. İçimden: "Herkes kendinin ne bok olduğunu biliyor." diye geçirdim. Herkes mi biliyor? Herkes ve bilmek kelimeleri tarihin hangi zaman diliminde yan yana gelebilmiş ve bir cümlede kullanılabilmiş? "Ona yapılan bütün yanlışları kendime yapılmış sayarım." Nasıl hasetle baktılar Allah'ım! Alelacele çıktım tekkeden. Gocuğumu bile giymeden. Saatler...

 Çevremdeki bütün kapitalistleri öldürmenin yollarını aradığım günlerde miydi? Yoksa Prens Kalyanam Kara ve Papam Kara Hikâyesi'ni tekrar tekrar okuduğum bedbînliğe dûçar olarak Sartre ve Simone de Beauvoir ikilisinin âkıbetini bilmemin bana yüklediği aşka dair sorumluluğumun ne olması gerektiğiyle ilgili derin muhasebelerin kanıma akıttığı kararsızlık duygusuna teslim olduğum anlardan birine mi sığdırmıştım bütün hâlet-i ruhiyemi şimdi hatırlamıyorum. Ne koku geldi burnuma. Öğğk. Ah bu hastaneler. Diş telini yeni taktırmış, damağının kesilmesine daha fazla dayanamayarak diş teli mumlarından medet ummuş ve senelerce mumlu ağızla etrafta dolaştığını görür olduğum Şamdan Can (eh bu kadar mum takarsan adın başka ne olsun isterdin sevgili Can?) Şeyh Babam'ın benimle şöyle üç beş turlamak istediğini söyledi. Ben tabi hemen gubarmış bir gögercin gibi kanat çırptım Şeyh Babam'ın üssüne. Ağır aksak adımlarla mı desem? Şeyh Babam yorgun muydu desem? Şimdi zihnimde meçhule taalluk ed...

 Bir muzırlık yapıp Edvard Munch Bey'in "Çığlık" tablosunu tekkenin tam girişine astığım gün, Şeyh Babam elindeki 99'luk tesbihini (tasarımı kendisine aitti) katlayıp cebine koydu. Tabloya iyice yaklaşarak: "Sen de mi ekspresyonist oldun evladım?" deyince bir iki kem küm, bir iki hınk mınktan sonra: "Empresyonistler kadar olmasa da bunları da seviyorum efendim." dedim. Şeyh Babam da bana: "Hakikat, ne ekpresyonistler gibi senden dışarıya ne de empresyonistler gibi dışarıdan sana akan bir şey değildir. Hakikat zahmetsizdir. Sadece dua. Sadece dua." dedi. Şeyh Babam güzel sanatlar fakültesinden mezun olamaz çünkü diplomasını Hacı Annem yıllar sonra bana gösterdiğinde bitirilen fakültenin sanatla hiç işi olmadığını gören bir göz taşırken bunun hilâfına bir şey yazmam en hafif ifadeyle alçaklıktır. O Şeyh Babam'dı ve nereden biliyorsa biliyordu. Çok da peşine düşmedim. Tablo epey uzun bir süre orada asılı kaldı. Müridânın kapıdan her giri...

Tekkeye ilk uğradığım kimsenin bana nereden gelip nereye gittiğimi sormadıkları demlerdi. Bir grup müridân "ketebe, yektubu" diğer grup "nasara, yensuru" siğaları çekerken ben telefon operatörümün bana sunduğu bedava internet vesilesiyle Kim Ki Duk'un "Boş Ev" filmini izliyor Tae-Suk arkadaş ve bir zalimin hatun kişisi olma çaresizliğine maruz bırakılmış Sun-hwa'nın tartıya çıkıp ibrede sıfır kilo çıkmalarının kalbime doluşturup durduğu ideal aşk hayâliyle cemiyete yönelik bütün kırgınlıklarımı da içine katarak göz yaşı döküyordum. İki insanın birbirinde yok olması... İki insanın değil birbirlerine tartıya bile yük olmaması... O sıralara denk düşer zannediyorum, ketebeler, nasaralar tekkenin camlarını titretirken Şeyh Babam herkesten korka korka yanıma geldi. Gözyaşlarımı seyretti. Ben de Şeyh Babam'ın gözlerinin içine baka baka salya sümük höyküre höyküre ağladım. Elini çenemin altına doğru tuttu. Avucunda birikti gözyaşlarım. (Artık araya ne ...

 Bir nehrin propagandasını yapmak isterdim. "Durun ve ibret alın bu propagandadan en insanlar!" deyu avazım çıktığı kadar vaveylâ koparmayı da. İbret alanla almayan bir nehri geçmemiş gibidir çünkü. Ayağı ıslanmamış, ayağının altında bir kurbağa ezmemiş, bir balığın tenine değme tedirginliğini hissetmemiş ve vakt-i saatidir bu korkunun deyip yılandan ürkmeyi aklına bile getirmemiştir. İbret alan kişi suyu geçen kişidir. Faruk Beşer (Faruk Beşer,  Kur'ân-ı Hakîm'in Meali ve Kısa Tefsiri, Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, İstanbul 2021, s. 116) künyeli çalışmasında ibret ve onunla aynı kökten iştikak etmiş diğer kelimeleri şöyle açıklar: " İbret , nehri karşıya geçme anlamındaki 'ubûr' kelimesinden gelir. İbret alma, bilgisizken bilgiye geçme demektir. İbare kelimesi de buradandır ve konuşanın ya da yazanın kastettiği manaları dinleyene ya da okuyana aktardığı için 'ibare' adını almıştır. 'Tabir etme' kavramı da burada...